Tuesday, November 3, 2009

Ο Φραντς Κάφκα και η βάσ(κ)ανος μοίρα (του)

Franz Kafka, 3 Ιουλίου 1883 – 3 Ιουνίου 1924
85 χρόνια (και 5 μήνες) από την εκδημία του

Ο τρόπος ζωής μου συνδέεται αποκλειστικά με το γράψιμο και, οι όποιες αλλαγές, γίνονται μόνο και μόνο για να ανταποκριθεί κατά το δυνατόν καλύτερα στο γράψιμο, διότι ο χρόνος είναι λίγος, οι δυνάμεις ελάχιστες, το γραφείο φρίκη, το σπίτι θορυβώδες και πρέπει κανείς να ξεγλιστράει με διάφορα τεχνάσματα, εφόσον δεν μπορεί να ζήσει μια ωραία, κανονική ζωή. Αν όμως δεν έγραφα, θα είχα καταρρεύσει, θα ήμουν ένα σκουπίδι.

Από τα "Γράμματα στη Φελίτσε",
την περίφημη πια αλληλογραφία του (716 γράμματα και κάρτες μέσα σε 5 χρόνια) με την "Αξιότιμη δεσποινίδα Φελίτσε" (αργότερα "Πολυαγαπημένη").
Όπως υποστηρίζει ο Ελίας Κανέτι τα συγκεκριμένα γράμματα αποτελούν για τον Κάφκα το καθημερινό του οξυγόνο, απολύτως απαραίτητα για να γράφει, τελικά - απόδειξη η χειμαρρώδης έμπνευση σ' αυτό το διάστημα: "Η κρίση" γράφτηκε μέσα σε 10 μέρες, ο "Θερμαστής", πέντε κεφάλαια της "Αμερικής" και η "Μεταμόρφωση" σε δύο εβδομάδες.
Γνωστό, ότι ο Κάφκα υπήρξε μανιώδης επιστολογράφος ("Γράμματα στον πατέρα", "Γράμματα στη Μίλενα"). Τα "Γράμματα στη Φελίτσε", όμως, αποτελούν την ίδια του τη ζωή, ή τουλάχιστον το υποκατάστατό της. Κατά τη διάρκεια αυτής της αλληλογραφίας θα την συναντήσει, θα την αρραβωνιαστεί, θα προσπαθήσει να ενταχθεί κοινωνικά, θα προσπαθήσει να κάνουν μαζί διακοπές, θα αρραβωνιαστούν επίσημα και για δεύτερη φορά, μέχρι να καταλήξει οριστικά ότι πρέπει, τελικά, να διάγει ζωή μοναχού για να μπορέσει να δημιουργήσει - και σ' ένα τέτοιο μοντέλο ζωής δεν ταιριάζει η Φελίτσε!
Στα μάτια του Κάφκα η αγάπη του για εκείνη ήταν "ο μεγαλύτερος εχθρός τής συγγραφικής του παραγωγής".
Με το τέλος τής αλληλογραφίας τους το 1917, η Φελίτσε Μπάουερ παντρεύεται ένα Βερολινέζο επιχειρηματία και αποκτούν δύο παιδιά.
Το 1955, η Φελίτσε θα παραδώσει τα γράμματα του Κάφκα στον εκδοτικό οίκο Schocken. Τα γράμματα της Φελίτσε προς τον Κάφκα δεν διασώζονται. Τα δικά του προς την Φελίτσε δημοσιεύτηκαν για πρώτη φορά το 1967.

Η ζωή τού Φραντς Κάφκα, τα γράμματά του που έγιναν η ζωή του, η αμφιθυμία του για την εβραϊκή ρίζα και την οικογένειά του, οι εφιάλτες και οι φόβοι στις ψυχολογικές μεταπτώσεις (και η σχεδόν εθελοντική προσκόλλησή του σ' αυτά) συγκεφαλαιώνουν τα συστατικά τής 'καφκικής' γραφής - κατά φαεινή προέκταση τα 'σκοταδοποτισμένα' έργα του˙ την ανάδειξη του τραγικού στο επίκεντρο της ανθρώπινης σκέψης, που διατρέχει τον 20ό αιώνα.
Είναι η ζωντανή απόδειξη πως, για ορισμένους εκλεκτούς 'καταραμένους', το γράψιμο δεν είναι ούτε 'καταφύγιο', ούτε 'ανάγκη', ούτε 'τρόπος ζωής' - είναι κάτι παραπάνω από αφοσίωση: είναι η ίδια η μοίρα τους.

+→ Το site με την εξαιρετική εργασία τού Mauro Nervi (μεταξύ πολλών δοκιμίων, άρθρων, μελετών, προτεινόμενων βιβλίων, σημειώσεων και χειρογράφων, μεταφράσεις έργων τού μεγάλου Αυστριακού και στα ελληνικά!)

+→ Η 'ταυτότητα' του Κάφκα και - απλώς για να υποψιαστούμε το 'βάθος τής αβύσσου' - μικρά αποσπάσματα από τα Ημερολόγια (στα γερμανικά, μαζί με την μεταφραστική μου απόπειρα στα ελληνικά)

- Κουίζ: Με ποιούς (άλλους δύο) αποτελούν την κορυφαία τριάδα τής Παγκόσμιας Λογοτεχνίας τού 20ού αιώνα;

+→ Η ταυτότητα του Φραντς Κάφκα και αποσπάσματα από τα Ημερολόγιά του (γερμανικά και ελληνικά)

+→ "Ο Κάφκα και ο νόμος" ~ δοκίμιο του Return (και εντός, στα σχόλια)

30 comments:

the_return said...

(το σχόλιο σε τρία μέρη γιατί είναι μεγάλο σε έκταση)

Α΄)

Δεν θα ήταν υπερβολή αν έλεγε κανείς πως ο Franz Kafka υπήρξε ο άνθρωπος-κλειδί για την κατανόηση του 20ού αιώνα σε όλες τις εκφάνσεις του. Ήταν ο πρώτος (τουλάχιστον στην λογοτεχνία) που είδε τόσο καθαρά την βαθμιαία αποξένωση του ανθρώπου από κάθε ουσία ζωής και την μετατροπή του σε ένα σύγχρονο res vocale μιας αδιέξοδης γραφειοκρατικής κοινωνίας, η οποία μπορεί να συντηρείται και να αναπαράγεται μόνον χάρις στην ομοιομορφία και την μαζικοποίηση της μετριότητας, στο όνομα μάλιστα των "δικαιωμάτων" ή της "ανάπτυξης" του ατόμου.
Από αυτή την άποψη ο Kafka υπήρξε επίσης ένας μεγάλος προφήτης για τις τραγωδίες του αιώνα που θα ακολουθήσουν λίγο αργότερα από την εποχή του. Η "απ-ανθρωποποίηση" του ανθρώπου, η ολοκληρωτική εξάρτησή του από μιαν απρόσωπη όσο και υπερσυγκεντρωτική αρχή με χαρακτηριστικά θεολογικής καρικατούρας και κρατικής-υπαλληλικής υπερσυσσώρευσης ελέγχου των ανθρωπίνων στα χέρια της, θα βρει την πιο συντριπτική της έκφραση στη πραγματικότητα στα ναζιστικά lager του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου. Όπου το εφιαλτικό σύνθημα στην είσοδο του Auschwitz-Birkenau "Arbeit macht frei" φαντάζει σαν η μεγαλύτερη γκροτέσκα ειρωνεία στην ιστορία της ανθρωπότητας αν αναλογιστεί κανείς τι συνέβαινε εκεί. Ποτέ άλλοτε δεν ήταν τόσο φανερή η σύνδεση του γκροτέσκου με τα εν δυνάμει φυσικά και διανοητικά εγκλήματα της γραφειοκρατίας, και ο Franz Kafka, ήδη πολύ πρώιμα δείχνει να το αντιλαμβάνεται αυτό στο έργο του.
Στο Auschwitz-Birkenau άλλωστε, ο θάνατος, απόρροια μιας γραφειοκρατικής απόφασης τελείτο εξ ίσου γραφειοκρατικά, αποπροσωποποιημένα και αυτοματικά, σαν μοίρασμα συσσιτίου. Και αυτό είναι που σοκάρει περισσότερο και από τον αριθμό των θυμάτων.

Είναι η ίδια διαδικασία απο-προσωποποίησης που στηλιτεύεται μεγαλοφυώς και προφητικώς και στα έργα του Εβραίου συγγραφέα της Πράγας. Διαδικασία η οποία κρύβει βαθύτερες ζυμώσεις στους κόλπους των συγχρόνων κοινωνιών.

Στην πλέον διεθνοποιημένη και χρηματιστηριακή εποχή του καπιταλισμού η "προσωπικότητα" του ατόμου ολοένα υποχωρεί προς όφελος μιας "πλασματικής" ή "φαντασιακής" ατομικότητας. Με παράλληλο τρόπο που η υπερσυσσώρευση κεφαλαίου και οι επενδυτικές απαιτήσεις δεν μπορούν παρά να οδηγούν σε υπερσυσσώρευση πλασματικού χρήματος και συνακόλουθη καταστροφή του.
Ποτέ άλλοτε οι άνθρωποι δεν ήταν τόσο "όμοιοι" μεταξύ τους, σκιές ανθρώπων-αριθμών (πράγμα που από τη μεταφορά του λόγου θα περάσει στην ωμή πραγματικότητα στο Auschwitz-Birkenau με τους αριθμούς-"σημάδια" που έφεραν οι κρατούμενοι στα χέρια τους...) ή με μονογράμματα επίθετα όπως στα έργα του Kafka, (ως εάν το όνομά τους να μην είχε πλέον σημασία, μιας και η μοναδικότητα του ήρωα θα μπορούσε να αναπαραχθεί ακριβώς από τον οποιονδήποτε...) και ακριβώς γι' αυτό τόσο βαθιά φενακισμένοι στην ψευδαίσθηση και κομπορρημοσύνη μιας μοναδικότητας η οποία αναπαραγόταν σε εκατομμύρια ολόιδια αντίτυπα κάθε μέρα...
Για να φτάσουμε βέβαια στην πιο πρόσφατη εποχή, όπου η προσωπικότητα είθισται να αντικαθίσταται πλήρως από την παράνοια και εφιάλτη του πλαστού και "εξιδανικευμένου" ηλεκτρονικού-διαδικτυακού προσωπείου.

(συνέχεια παρακάτω)

the_return said...

Β΄)

Η εποχή της βιομηχανικής επανάστασης του καπιταλισμού εξήρε την προσωπικότητα, ως ενεργό, δρώσα ατομικότητα, ως όρο απαιτούμενο για την τυχοδιωκτική-επική εξάπλωση του κεφαλαίου σε κάθε σφαίρα της κοινωνικής ζωής και σε κάθε γωνιά της υδρογείου. Στον εικοστό αιώνα ωστόσο, η ατομικότητα έχει ήδη μετατραπεί σε ένα άδειο πουκάμισο, που μπορεί να το φορέσει ο καθείς. Και ταυτόχρονα να νομίζει ότι είναι ο μοναδικός άνθρωπος στο κόσμο που το φορά...

Ο Κafka συλλαμβάνει αυτή την αντίφαση ως απώλεια του "άλλου", και σε τελική ανάλυση ως απώλεια του εαυτού. Στο βαθμό που ο άνθρωπος απο-προσωποποιείται, απ-ανθρωποποιείται, τότε πάσα επικοινωνία με τον "άλλον" και τον εαυτό του εκλείπει και τη θέση της παίρνουν η αμηχανία και ο φόβος, ο φόβος πρωτίστως έναντι στον Νόμο, που ως απρόσωπη αρχή διαιωνίζει και "ασφαλίζει" τις φενάκες της "μοναδικότητας" πληθυσμών και πληθυσμών απροσώπων προσώπων ...

Στο έργο του Kafka, ενυπάρχει μονίμως ως αίτημα αυτή ακριβώς η αναζήτηση του "άλλου" ως μια αντανάκλαση της βαθύτερης επιθυμίας για αναζήτηση του εαυτού. Η συνάντηση ωστόσο με τον "άλλον- ταυτόν" πάντα διακόπτεται ή υπονομεύεται από μιαν "αρχή εξουσίας", η οποία όχι σπάνια φαντάζει αμήχανη μπροστά στην ίδια την εξουσιαστική δύναμή της. Το "κενό νόμου", σε μια εποχή αύξουσας γραφειοκρατικoποίησης και σοβαρών κλυδωνισμών του χρηματοπιστωτικού συστήματος από έναν προηγηθέντα παγκόσμιο πόλεμο, που δέχεται μια κοινωνία της "αφθονίας" από τη μια και της "μαζικής πείνας" από την άλλη στην πιο γκροτέσκα αντίφασή της, είναι το κενό που αφήνει ο ίδιος ο Νόμος στην ολική του υπόσταση.
Ο Νόμος τόσο με την θεολογική όσο και με την πολιτική του έννοια είναι περιορισμός, και ο Kafka το γνωρίζει καλά. Γνωρίζει ακόμα πως είναι Φόβος, ο φόβος μέσα στα έγκατα του ιδίου του Νόμου, ο ίδιος Φόβος που διαπνέει την Τορά και τις συνθήκες του Γιαχβέ με το Ισραήλ.

Είναι περισσότερο από βέβαιο πως η ιουδαϊκή κουλτούρα ενυπάρχει στο έργο του μεγάλου Τσεχογερμανοεβραίου όχι άμεσα, όχι δηλωτικά, άλλα ως το σπέρμα για την κατανόηση της εποχής του και των πέραν αυτής. Ο Νόμος στον Kafka είναι πάνω απ'όλα μια διαδικασία "αποξένωσης" του ανθρώπου , σε τέτοιο βαθμό όσο αποξενωμένος ένοιωθε και ο ίδιος από τον βιολογικό πατέρα -"νόμο" του.
Ο άνθρωπος είναι εγκλωβισμένος όχι μόνο στις εντολές, αλλά ακόμα μπορεί να εγκλωβιστεί και στο κενό που αφήνει η παράβαση των εντολών.
Aπό αυτή την άποψη το μεγαλοφυές υπερπραγματικό χιούμορ του Kafka δείχνει να του προσφέρει την κύρια αγχολυτική δυνατότητα για την υπέρβαση μιας ριζικής αντινομίας: τον περιορισμό και το αδιέξοδο του Νόμου από τη μια, αλλά και την αδυναμία για την συγκρότηση οποιαδήποτε "ανθρώπινης κατάστασης " χωρίς αυτόν.
Ταυτόχρονα όμως, δεν υπάρχει Νόμος που να μην είναι πρόκληση για την παράβαση. Από μία άποψη το έγκλημα είναι γέννημα του νόμου, κάτι στο οποίο μπορούν να ομονοούν τόσο ο εκκεντρικός Μαρκήσιος de Sade στη "Φιλοσοφία της Κρεβατοκάμαρας" του, όσο και, παραδόξως, ο απόστολος Παύλος όταν δηλώνει:

"νόμος δὲ παρεισῆλθεν ἵνα πλεονάσῃ τὸ παράπτωμα"
(Ρωμ. 5,20)

Κατά συνέπεια το έργο του Kafka φαντάζει όχι απλά ως μια διαμαρτυρία και έγερση απέναντι σε μια κοινωνική γραφειοκρατία , αλλά πρωτίστως και κυρίως απέναντι σε μια "κοσμολογική-θεολογική" γραφειοκρατία της οποίας η πρώτη είναι απόρροια.

Ο Kafka δείχνει να συναισθάνεται ότι η "υπακοή" στο "Νόμο" (με την πιο αφηρημένη έννοιά του) είναι η ρίζα της αποξένωσης του ανθρώπου από την ουσία του και από την ίδια την ζωή ακόμα.
Ο άνθρωπος εκείνος που "αποδέχεται" μια νόρμα ζωής, μια έτοιμη "συνταγή" γι αυτόν, απαλλάσσεται μεν από πολλές προσαρμοστικές σκοτούρες , αλλά δεν μπορεί μετά εύκολα να προσαρμοστεί στον ίδιο τον εαυτό του.
Σώζει την ψυχή του αλλά χάνει τον εαυτό του.
Αντίθετα, ο άνθρωπος της ανυπακοής χάνει την ψυχή του για να σώσει τον εαυτό του.
Όμως το κενό υπαρξιακής εξουσίας που αφήνει η ανυπακοή δεν καλύπτεται αυτονόητα μέσα από την αρνητική διαλεκτική της.

(συνέχεια και τέλος παρακάτω)

the_return said...

Γ΄)

Και κάτω από αυτό το πρίσμα μπορεί να καταλάβει κάποιος και την θέση του Kafka στην εποχή του και στον περίγυρό του. Ένας παρίας στην κυριολεξία, ένας πλάνητας της σκέψης και της αμφισβήτησης ο οποίος δεν μπορούσε να βρεί καμμία θέση κάτω από κανέναν ήλιον...Για την εβραϊκή κοινότητα που απλά τον ανεχόταν υπήρξε ένα "μαύρο πρόβατο", και για την υπόλοιπη κοινωνία ένας "ανεπίκαιρος" άνθρωπος, ένα sui generis "γρανάζι" που φάνταζε να μην λειτουργεί τόσο εύρυθμα όσο τα υπόλοιπα γρανάζια...

Όντας μέσα στην βαθύτερη ουσία κάθε ρόλου, αδυνατούσε να πραγματώσει ο ίδιος έναν νόμιμο ρόλο για τον εαυτό του... Καμμία "στέγη" δεν μπορούσε να τον φιλοξενήσει, καμμία "γη" δεν μπορούσε να τον υποδεχθεί.Και όντας από τους ελάχιστους ανθρώπους που διερεύνησε συστηματικά την απομόνωση του ανθρώπου από τον εαυτό του, απομονώθηκε ο ίδιος από την κοινωνία της σύμβασης και της μετριότητας.
Και καμμία προστασία δεν θα μπορούσε να βρει ο ίδιος πίσω από μια ιδιότητα , έναν χαρακτηρισμό, μια "ταυτότητα". Η έλλειψη ταυτότητας σε έναν κόσμο χωρίς ταυτότητα πλέον μέσα σε αυτήν την ολοκληρωτική και "απολυταρχική" ταυτότητά του, εκείνη της ισοπέδωσης κάθε "διαφοράς" , θυμίζει τηρουμένων των αναλογιών λίγο τον μετά επιγνώστου αυτοδικαιώσεως αυτοσαρκασμό ενός άλλου μεγάλου Εβραίου, εκείνου που ο κορυφαίος μαέστρος Hans von Bülow θα αποκαλούσε κάποτε " ο Michelangelo του πιάνου", του Anton Rubinstein":

"Οι Ρώσοι με αποκαλούν Γερμανό, οι Γερμανοί Ρώσο, οι Ιουδαίοι με αποκαλούν Χριστιανό, οι Χριστανοί Ιουδαίο. Οι πιανίστες με αποκαλούν συνθέτη ενώ οι συνθέτες πιανίστα. Οι κλασσικιστές με θεωρούν φουτουριστή, και οι φουτουριστές αντιδραστικό. Το συμπέρασμά μου είναι πως δεν είμαι μήτε ψάρι μήτε πετεινό του ουρανού - απλά ένα αξιολύπητο άτομο."
(Anton Rubinsteins Gedankenkorb 1897, S. 422)

Το να μην είσαι ούτε ψάρι, ούτε πετεινό του ουρανού, μα μήτε και θηρίο της γης, αυτή ήταν η δραματική και "αξιολύπητη" ευλογία του Kafka. Ένας απόλυτα "ξένος" που κατέστη "ξένος" στην προσπάθειά του να ξεπεράσει κάθε διαδικασία "αποξένωσης" του ανθρώπου.
Πώς μπορεί να ζήσει κανείς σε ένα περίκοσμο τον οποίο έχει υπερβεί προ πολλού; Μπαίνει ξανά το δίλημμα του Νόμου και της σύμβασης, και ο Kafka φαίνεται πως δεν είχε πλέον τις απαιτούμενες ψυχικές δυνάμεις να παίξει ένα παιγνίδι συμβίωσης με την πραγματικότητα του καιρού του, έχοντάς την ήδη αφήσει κατά πολύ πίσω του ως καλλιτέχνης, και όσον αφορά τις έσχατες συνέπειές της, πολύ μπροστά του ως προφήτης.

Ο δε λογοτεχνικός περίγυρος του τον αγνόησε επιδεικτικά. Ελαχιστότατες σύντομες ιστορίες του είδαν το φως της δημοσιότητας όταν ζούσε, - το έργο του βασικά παρέμεινε ανέκδοτο καθ'όλη την διάρκεια της ζωής του.
Ο ίδιος από την άλλη δεν φάνταζε να έχει σε τόσο μεγάλη εκτίμηση αυτό το έργο (γνωστοί είναι οι σκωπτικοί αστεϊσμοί του εν προκειμένω στον καρδιακό φίλο του Max Brod, όσο δε και η επιθυμία του να κάψει τα χειρόγραφά του - ευτυχώς ο Max Brod τον παράκουσε).

Αυτό είναι περισσότερο συγκλονιστικό απ'όσο αναγιγνώσκεται. Είναι ο περιπλανώμενος-ακινητοποιημένος Ιουδαίος σε ένα γραφείο και μια στοίβα χαρτιά που θέλει όμως να κάψει. Ο άνθρωπος που θέλοντας να "ξεφύγει" από την εποχή του έφτασε ακριβώς γι' αυτό στο βυθό της.

meril said...

Καλέ τι τύχη είναι αυτή; \
Μου φτιάξατε τη μέρα και οι δυο σας...

Α! Σας ευχαριστώ!
Ευχαριστώ πολύ

Roadartist said...

Τι σχόλιο να αφήσω εγώ μετά από αυτό του Return??
Υπέροχος ο Κάφκα.. Θέλω να πάω Πράγα, εχω συνδιασει τη πολη με τις λεξεις τους.. και την αισθηση του.. ΥΠΕΡΟΧΟΣ

markos A said...

Και μας φτιάξατε τη μέρα "σκοταδοποτισμένη" (τι όμορφη λέξη!) και μας αφήσατε άφωνους με αυτή την παρουσίαση. Έξοχο ντουέτο είστε και οι δυο, Νανά και Ριτέρν!
Η αγάπη σας και η φροντίδα για τη γνώση είναι σύμφυτη με την ευγένεια της ψυχής σας

και τα δικά μου πολλά ευχαριστώ!

onlysand said...

My RETURN !

Εξαιρετική πολυπρισματική ανάλυση-μελέτη τόσο τού έργου του όσο και των πλαισίων τής εποχής τού Κάφκα (όπως το συνηθίζεις, άλλωστε, στα πληρέστατα ‘σχόλιά’ σου).
Μόνη μου αντίρρηση στη διατύπωση-σκέψη σου, ότι «...ο άνθρωπος της ανυπακοής χάνει την ψυχή του για να σώσει τον εαυτό του».
Δεν είμαι καθόλου σίγουρη ότι, αντίθετα, ο «υπάκουος σώζει την ψυχή του». Τότε, ίσως, θα άξιζε τον κόπο;...

Ανεβάζω το δοκίμιό σου, (επειδή είναι μακροσκελέστατο σε pdf), για τους φίλους που θέλουν να το μελετήσουν.
Ελπίζω να βρει καλύτερη ...τύχη στις σελίδες σου – κεντρικά αναπτυγμένο και ...άνετα! ;)

Να γίνω ...κοινότοπη άλλη μια φορά;
θερμά να σε ευχαριστήσω!

onlysand said...

@ MERILou :)

Τυχερή που είσαι, αισθαντική μου, να θεωρείς ...τύχη ένα ποστ...
Ο ‘εύκολος’ θρίαμβος της ολιγάρκειας

πάντα καλά! :)


@ ROADARTIST :)

Κι εγώ, κι εγώ, Χαμινάκι!
Ονειρεύομαι και ανυπομονώ να βρεθώ στην μυθική (από πολλές απόψεις) Πράγα! αχ αχ.

και φιλί! :)

onlysand said...

MARKOS A

και η ευγένεια της δικής σου ψυχής επιδαψιλεύει αφειδώς (θετικά υπερβολικές) φιλοφρονήσεις – υποκλίνομαι


- Δυο φίλοι μού έγραψαν ότι δυσκολεύονται να κατεβάσουν τα «Ημερολόγια» - έτσι κι αλλιώς, είχα σκοπό να το ‘ξανανεβάσω’˙ το κάνω τώρα (κι αυτό σε pdf) - εύχομαι καλύτερη τύχη... ;)

- Σημ.: κανείς σας, βλέπω, δεν θέλησε να αναφέρει τους δύο ακόμη κορυφαίους του 20ού αιώνα! ;)

the_return said...

Όχι Νανά μου, δεν αξίζει τον κόπο "να σώσει κανείς την ψυχή του και να χάσει τον εαυτό του" (ολόκληρη η φράση στο κείμενο), - είναι φανερό πως το κείμενο προτρέπει σε "ανυπακοή" όταν αυτή βεβαίως δεν καθίσταται χειρότερη σύμβαση και από την νομιμόφρονα υπακοή ή lifestyle.
Και ακόμα, είναι φανερό πως η αναφορά στη "σωτηρία της ψυχής" είναι εδώ ειρωνική - η ίδια ειρωνεία που μπορεί να εντοπιστεί και στο ευαγγελικό:

"Ός αν θέλει την ψυχήν αυτού σώσαι, απωλέσει αυτήν. Ός δ' αν απωλέση την ψυχήν αυτού, ούτος σώσει αυτήν"

the_return said...

Τέλος,αφού ευχαριστήσω την οικοδέσποινα για τα πνευματικά ερεθίσματα που μας προσφέρει μέσα από το ιστολόγιό της όπως επίσης και για την ωραιοτάτη μετάφρασή της σε ημερολογιακά αποσπάσματα του Kafka, θα ήθελα να παραθέσω μερικά λινκς:

Από εδώ μπορείτε να κατεβάσετε το σύνολο του λογοτεχνικού έργου του Franz Kafka (δεν περιλαμβάνονται ημερολόγια και επιστολές) σε αγγλική μετάφραση.

Από εδώ το έξοχο έργο του Ούγγρου συνθέτη György Kurtág, "Kafka fragments".

Και τέλος από εδώ την "Σπουδή για Ορχήστρα Εγχόρδων" ενός συγκαιρινού με τον Kafka Τσεχοεβραίου συνθέτη, πολύ σημαντικού για την περίοδο του μεσοπολέμου, του Pavel Haas, ο οποίος και βρήκε τραγικό θάνατο στο Auschwitz-Birkenau. Το συγκεκριμένο έργο είναι ένα διαμάντι της μεσοπολεμικής μουσικής και ο ίδιος ο συνθέτης ανήκει σε μια γενιά Τσεχοεβραίων συνθετών, μεγαλοφυών και καινοτόμων, οι περισσότεροι από τους οποίους χάθηκαν στο Auschwitz-Birkenau πριν προλάβουν να ολοκληρώσουν το έργο τους (Viktor Ullmann, Gideon Klein, Pavel Haas, Hans Krása κ.ά.).

voul-voul said...

Νανά μου, εδώ είναι σαν να μπαίνω σε μια μαγική βιβλιοθήκη! Έχουμε μελέτη, όχι αστεία!

δεν ξέρω τι να πρωτοπώ για όλα αυτά τα θαυμάσια που μας χαρίζετε!
Μου έκανε εντύπωση στα "Ημερολόγια" η φράση του Κάφκα "Με την τύψη, παραμένουμε όρθιοι επειδή αυτή μας κάνει τη ζωή εύκολη."
Πόσο βασανιστικό, (αλλά και πόσο σοφό προς... αποφυγήν) ηχεί αυτό!

Τον θαυμασμό μου, τις ευχαριστίες μου και στον Ριτέρν
Καλησπέρα σε όλους τους εκλεκτούς συνταξιδιώτες :)

Υ/Γ. Νανά μου, θα σε κουράσω πάλι... Όποτε μπορείς, γίνεται να μου στείλεις τη μουσική του Kreisler που παίζει τώρα στην "Άμμο"; σ' ευχαριστώ πολύ!

onlysand said...

My RETURN :)

ε, τώρα, με το ‘ευαγγελικό’ με αποστόμωσες!...
ωστόσο, εγώ αναφέρομαι κυρίως στα πιο ...γήινα – στην ‘ρεαλιστική’ πλευρά τής ζωής – όπου, ακριβώς, μακριά απ’ την ουσία τού Είναι, χάνεις την ψυχή σου (της ...συνθήκης τού ‘lifestyle’ συμπεριλαμβανομένης)

χαίρομαι πολύ που εξελίχθηκε σε 'σφαιρική' τιμή στον Κάφκα, η ελάχιστη μνεία που θέλησα να του αποτίσω - κι ας είναι ένας απειροελάχιστος κόκκος στο κυβερνο-χάος...

πάλι σ' ευχαριστώ - ξέρω, ευχαρίστησή σου - ΚΑΙ για τον κόπο σου :)

onlysand said...

VOUL-VOUL :)

σπεύδω να σου στείλω το Liebesleid ('βάσανο της αγάπης') τού Fritz Kreisler - δεν είναι υπέροχο;!...

ευχαριστώ κι εσένα, ευγενική μου

Καλό βράδυ σε όλους :)

the_return said...

Είναι ειρωνική η αναφορά Νανά μου, δεν μπορώ να το εξηγήσω καλύτερα. Το ευαγγελικό αναφέρθηκε όχι ως αποστομωτικό επιχείρημα αλλά ως παράδειγμα της σχεδόν όμοιας ειρωνείας, και για να διαλυθεί η παρερμηνεία στην ερώτησή σου.
Και στα γήινα αναφέρεται και εδώ το κείμενο. Στις συμβάσεις της καθημερινότητας, στην "συμβίωση" με ένα ξεπερασμένο περίγυρο κλπ. κλπ.
Δεν υπάρχει πιο "γήινο" από αυτό (άσε δηλαδή που ο στην ουσία εξωπραγματικός και επιφανειακός ψευδοπραγματιστικός διαχωρισμός σε "γήινα" και "εξωγήινα" είναι η αφετηρία κάθε αποξένωσης του ανθρώπου από την ζωή του...)

Ο Κάφκα κατέστη "εξωγήινος" γιατί παραήταν "γήινος" για να χάνει το χρόνο του σε ασήμαντα πράγματα. Με τον ίδιο τρόπο που κατέστη"ξένος" επειδή καταλάβαινε την ουσία της "αποξένωσης".
Αυτός ήταν ο πραγματικός "ρεαλιστής" και όχι ο μικροαστικός περίγυρός του, ανεξάρτητα από το αν δεν είχε το κουράγιο "να τους παίξει όπως ήθελε", ήταν και η κλονισμένη υγεία του κλπ.

the_return said...

Να ασχοληθούμε λίγο και με το κουίζ της οικοδέσποινας, - μην την αφήσουμε παραπονεμένη ως προς αυτό.
Λοιπόν, αν και έχω μια υποψία ότι το κουίζ αναφέρεται πρωτίστως σε πεζογράφους, εν τούτοις ο όρος "λογοτεχνία" που χρησιμοποιεί, μου επιτρέπει να συμπεριλάβω και ποιητές. Και θα αναφέρω και εν συντομία τους λόγους που ξεχωρίζω τον καθέναν.

Ακόμα θα ήθελα να προσθέσω, ότι εγώ τουλάχιστον δεν αναγνωρίζω "αδιαμφισβήτητη" μεγίστη λογοτεχνική τριάδα στον 20ό αιώνα, - σε αυτά τα πράγματα αναμφίβολα παρεισφρύει και μια δόση υποκειμενισμού.

Εν πάση περιπτώσει, στους τρεις θα ανέφερα τον Kafka για τους γνώστους λόγους, τον James Joyce γιατί ο "Ulysses" και το "Finnegan's Wake" του είναι οι πυλώνες πλέον του μοντερνισμού στη γραφή, και μάλιστα μέσα από ένα ταλέντο πανίσχυρο και μια ευρηματικότητα σκανδαλώδη, και τον Ezra Pound γιατί ήταν ο πρώτος που εδώσε μια σχεδόν επική διάσταση στη ποίηση του μοντερνισμού, κατά κάποιο τρόπο έχτισε μια τεράστια οβίδα από σκόρπια βελάκια. Ήταν ο πρώτος που απέδειξε ότι ο μοντερνισμός μπορεί να συγκροτήσει μια συγκεντρωμένη και συγκεντρωτική γραφή.

Αν προχωρήσω πέρα από την περιοριστική "τριάδα" θα ανέφερα ασφαλώς και άλλους. Ο T.S. Eliot για τους ίδιους σχεδόν λόγους που αναφέρθηκε και ο Ezra Pound, ο Thomas Mann γιατί απλά στα καλύτερά του δεν παίζεται ο άνθρωπος, ο William Butler Yeats γιατί έθεσε υψηλά standards ευαισθησίας και οραματισμού στην αγγλική γλώσσα με μια σύνολη πνευματική ατμόσφαιρα να τoν περιρρέει, πραγματικά απαράμιλλη, ο Georg Trakl για τους ίδιους λόγους που αναφέρθηκε και ο Yeats, μόνον που αυτός έχει να κάνει με τη γερμανική γλώσσα, ο Κωνσταντίνος Καβάφης ο οποίος καίτοι αρκετά άνισος εδραίωσε έναν μοντερνισμό ιδιότυπο και προσωπικό, πηγή αενάου εμπνεύσεως για εκατοντάδες ποιητές σε ολόκληρο τον κόσμο, ο Samuel Beckett γιατί τι να λέμε τώρα, και ακόμα ο Paul Celan, για την τολμηρότητα και την πρωτόγνωρη χρήση της μεταφοράς και γιατί προκάλεσε μια τέτοια "διαστολή" του περιεχομένου της ποίησης (και πολλές φορές καθαρά μέσα από τη γλώσσα και όχι από την πρόθεση περιεχομένου) που της επιτρέπει να είναι "κεντρομόλος" και "φυγόκεντρος" μαζί. Ενώ η ορθόδοξη σουρρεαλιστική ποίηση είναι μόνο "φυγόκεντρος" μάλλον και από ένα σημείο χάνει το ενδιαφέρον της, τουλάχιστον για μένα.

Μπορεί να προστεθεί ακόμα και η beat λογοτεχνία, όπως ο Jack Kerouac γιατί είναι κορυφαίος συγγραφέας (αλλά και καλός ποιητής! συνήθως οι πεζογράφοι είναι μέτριοι ποιητές, αλλά ο Kerouac ήταν καλός και στα δυο), ο Allen Ginsberg γιατί ήταν ο Walt Whitman στην συμπαντική του διάσταση ενώ ο Whitman ήταν ο Ginsberg στην γήινη διάστασή του. Ακόμα ο Pentti Saarikoski κυρίως για αυτά που δεν έγραψε και είναι εκτυφλωτικά παρόντα σε εκείνα που έγραψε (όσοι τον έχουν διαβάσει θα καταλάβουν πιθανώς τι εννοώ), η Sylvia Plath η ιέρεια της εξομολογητικής ποιήσεως, αν θέλετε προσθέσατε και τον Fernando Pessoa και άλλους και άλλους.

Καλημέρα (αυτή τη φορά σε κατάλληλη ωρολογιακή πραγματικότητα!) Νανά μου! :)

the_return said...

ΥΓ. Μεγάλες παραλείψεις μου: ο μεγάλος Ουαλλός, ο Dylan Thomas, άφθαστος ποιητής, δεν θα ήταν υπερβολή αν έλεγε κανείς πως από ένα σημείο και μετά, έπαιζε μπάλα στο λογοτεχνικό γήπεδο μόνος του με αντίπαλο μόνον τον εαυτό του.
Ο Marcel Proust γιατί στο μνημειώδες "À la recherche du temps perdu" επαναπροσδιόρισε τις έννοιες της ζωής και του χρόνου μέσα από μια μεγάλη σε αξία λογοτεχνία.
Ο Louis-Ferdinand Céline γιατί είναι μοναδικός στο είδος αυτού του ιδιότυπου και μαγευτικού μοντερνισμού που προβαίνει και θα συμφωνήσω με τον Charles Bukowski που θεώρησε το "Ταξίδι στην Άκρη της Νύχτας" ως το καλύτερο πεζογράφημα των τελευταίων δύο αιώνων.
Και τέλος από το χώρο της λογοτεχνίας του Φανταστικού, ο μαιτρ H.P.Lovecraft, άξιος διάδοχος του Edgar Allan Poe αν δεν τον ξεπέρασε κιόλας κατά πολύ..

onlysand said...

My RETURN :)

άριστε αενάως-Μαθητή* των κορυφών και Ποιητή της επίμονης και συνεπούς Συνέχειας

έχω υποκύψει στον ‘συρμό’, που ισχυρίζεται ότι η λογοτεχνία ΔΕΝ περιλαμβάνει την ποίηση(!)
εννοούσα, δηλ, μόνο πεζογράφους...

επίσης (υπέκυψα) στην σπάνια λιακάδα και βγήκα να την απολαύσω – ή, αλλιώς, μπορεί και να είμαι μια τεμπέλα που ψάχνει αφορμές ...διαφυγής από το βασανιστικό πνεύμα

*η ‘έκθεσή’ σου, όπως πάντα πολύπλευρη και υπερπλήρης! Με ...έστειλες τώρα στον Pentti Saarikoski – ποιήματά του δεν βρήκα – δεν τον γνωρίζω! Και ο χρόνος, δυστυχώς, πεπερασμένος... ;(

Βέβαια, οπωσδήποτε! ΕΞΟΧΩΣ υποκειμενική η τριάδα – και μόνο επειδή είναι ...τριάδα: πού να χωρέσουν όλοι οι Δημιουργοί τών Θαυμάτων που θεραπεύουν ψυχήν τε και νου!...

Μοναχή, μικρούλα υπο-παράγραφος – αλλά αυτά, και πάλι, δεν είναι ...‘αντικειμενικά’ – για τον μαγικό ρεαλισμό τής Λατινικής Αμερικής με (προεξ)άρχοντα τον Χ. Λ. Μπόρχες.

Η «ωρολογιακά συνεπής» καλημέρα σου, όντως μία έκπληξη ;)
Καλησπέρα σου :)

the_return said...

Για να είμαι ειλικρινής δεν είχα υπ'όψη μου να γράψω ούτε ...διαγώνισμα ούτε έκθεση, ούτε νοιώθω ότι βρίσκομαι και σε κανένα...σχολείο.
Και ακόμα δεν σημαίνει πως οι προαναφερθέντες ανήκουν κατ'ανάγκην και στους πολύ αγαπημένους μου...
Για να είμαι περισσότερο ειλικρινής οι περισσότεροι μου έχουν καταστεί μάλλον υποκειμενικά "αδιάφοροι" με το πέρασμα του χρόνου (δυο τρία ονόματα το πολύ απ'αυτούς μου κρατούν ακόμα συντροφιά), ανεξάρτητα από τη μεγάλη αντικειμενική αξία τους και την συνεισφορά τους στη λογοτεχνία, που γι'αυτές αναφέρθηκαν.

Ο Μπόρχες καλός είναι αλλά είναι περισσότερο ένας λογοτεχνικός "εγκυκλοπαιδιστής", και για να είμαι ειλικρινής και σε αυτό το σημείο, τον βαριέμαι αφόρητα, παρά τη μεγάλη λογοτεχνική δεινότητά του. Πιο πολύ φλοιός παρά ψύχα, θα έλεγα...

onlysand said...

Ούτε ...σχολείο ούτε ‘σχολή’ διαθέτω εγώ. Ευτυχώς! ;)))

Επίσης, εμένα, μ’ αρέσει πολύ να είμαι αενάως ‘μαθήτρια’ (όχι στις κορυφές, γιατί ...ζαλίζουνε ;)

Τον δε Μπόρχες-'φλούδα' και τους ομοίους του, τους λατρεύω από μικρή - ειρήσθω εν παρόδω...

Αχ, τι ωραία! : Δια-φωνούμεεε!... ;)

the_return said...

Εννοούσα σχολείο τους προαναφέρομενους συγγραφείς.

Όλοι διδασκόμαστε κάποτε , και μάλλον σε πιο νεαρές ηλικίες , διάφορα από διάφορους.

Όμως σε κάποιο σημείο, κρατάμε πια ελάχιστα -έτσι το βλέπω εγώ- εκείνα που ταιριάζουν πιο πολύ στη προσωπικότητά μας ή σε αυτό που θέλουμε να κάνουμε.

Όχι, "μαθητής" δεν μου αρέσει να είμαι, (όσο προκλητικό και αν ακούγεται αυτό για τις προκαταλήψεις της επιδεικτικής μετριοφροσύνης της ακόμα με χριστιανο-ορθόδοξα ταμπού ελληνικής κοινωνίας) ποτέ δεν υπήρξα έτσι κι αλλιώς. Αναγνώστης ναι, και κυρίως...

...κοπανατζής από την τάξη! :)

Και αν υπάρχει ένας που θα άξιζε τον τίτλο του Δασκάλου ανά τους αιώνες αυτός σίγουρα είναι ο Όμηρος και σε ένα βαθμό και ο Milton.

Από κει και πέρα τα υπόλοιπα φαντάζουν αστεία (μάλλον).

onlysand said...

μαθητής = αναγνώστης – ΕΝΝΟΕΙΤΑΙ! (τουλάχιστον μετά από τόσα ‘σχόλια’...)

ό,τι έχεις διδαχθεί, είτε το κρατήσεις, είτε το πετάξεις, σε έχει σφραγίσει – έτσι το βλέπω εγώ˙ για να μην συγγενεύω με την αγνωμοσύνη, έμαθα...

Α, ναι. Μετριοφροσύνη διαθέτω – την κρατώ ...περιορισμένη, όμως, μη μου γίνει ...επιδεικτική ;Ρ

Να, μια λεξούλα πόσο θαυματουργή μπορεί να είναι : το τελευταίο «(μάλλον)» σώζει την κατάσταση...

υ/γ. μετ’ εμποδίων ανοίγω τα σχόλια, με την τρίτη φορά και αν!... – πάλι μου παίζει παιχνιδάκια ο μπλόγκερ – καληνύχτα σας!

the_return said...

Δεν είναι θέμα...αγνωμοσύνης ή ευγνωμοσύνης (πώς σου ήλθε αυτό; αν χρωστάς σε κάποιον χρωστάς, αλλά άλλο η εφ' απάξ δόση και άλλο τα ...γραμμάτια στον αιώνα, αν με πιάνεις)αλλά ρεαλισμού και πραγματικότητας. Εκτός αν για να μην μας πουν αλαζόνες θα πρέπει να προβούμε σε ψεύτικες ομολογίες ότι χρωστάμε σε ανθρώπους που δεν μας λένε τίποτα...
Και αυτά που έχεις απορρίψει με το καιρό δεν σε σφραγίζουν (αντίφαση στους όρους).
Και ασφαλώς αναγνώστης δεν σημαίνει μαθητής. Ο τελευταίος είναι πεπεισμένος ότι βρήκε κάποια υπέρτατη αλήθεια στα γραπτά ενός συγγραφέα και από κει και πέρα προσπορίζεται συνταγές είτε για τη ζωή του είτε για τη τέχνη του.

Μεγάλη βλακεία.

Το "μαθητικό" πνεύμα είναι καλό για το επάγγελμα του μαστόρα ή του ιατρού, επιζήμιο όμως για τη λογοτεχνία. Ο κριτικός αναγνώστης ναι, αυτός είναι το ζητούμενο.
Ναι, διδάσκεσαι μέχρι να πεθάνεις, αλλά αν έχει κανείς τη ψυχολογία του "μαθητή" τότε απλά δεν κάνει γι αυτή τη δουλειά.
Και σε κάθε περίπτωση ένας λογοτέχνης που παραμένει "μαθητής" μέχρι μια ...ανοδική ηλικία, ε προφανώς είναι ηλίθιος ή άχρηστος. Απλά πράγματα, δεν χρειάζονται και πολλή φιλοσοφία.
Η μόνη λέξη που πραγματικά σώζει την κατάσταση (δεν ξέρω ποια λέξη εννοείς εσύ), για μένα όμως είναι η εξής: η αλήθεια.

Η προσποίηση και το δήθεν είναι οι κατάρες της λογοτεχνίας (και δεν αναφέρομαι σε σένα).

the_return said...

ΥΓ. Και για να το δώσω ακόμα απλούστερα.
Για μένα η λογοτεχνία είναι ένας πολυσύχναστος θορυβώδης δρόμος όπου συναντάς κάθε "καρυδιάς καρύδι". Και από κει και πέρα μόνος του ο άνθρωπος (οφείλει να) βγάζει την άκρη, όπως και στη ζωή.

Σε καμμιά περίπτωση δεν είναι "σχολική τάξη" με το δάσκαλο από πάνω να υπαγορεύει! Και μετά ο μαθητής να λέει "απ'έξω" το μάθημά του για να βαθμολογηθεί!

Για όνομα του θεού δηλαδή.

Η λογοτεχνία, πάνω απ'όλα, και είμαι πεπεισμένος γι αυτό, είναι εξωσχολική περιπέτεια.

Περισσότερο "εξωσχολική" δεν γίνεται.

meril said...

" Η λογοτεχνία, πάνω απ'όλα, και είμαι πεπεισμένος γι αυτό, είναι εξωσχολική περιπέτεια."

Nα συμφωνήσω μαζί σου Διονύση

και να ευχαριστήσω και τους δυο για το διάλογο

Καλή σας μέρα

onlysand said...

Διονύση

Ευχαριστώ για την ‘απλούστερη’ ανάλυση – μην δεν καταλάβουν το θέσφατο, και «οι ηλίθιοι και οι άχρηστοι».

Όμως, όταν λέω ‘μαθητής’, παραπέμπω σ’ εκείνη την διαδικασία, όπου βέβαια ο μαθητής ΔΕΝ «λέει "απ'έξω" το μάθημά του για να βαθμολογηθεί!», ούτε «προσπορίζεται συνταγές για τη ζωή και την τέχνη του».
Εννοώ την διαδικασία κατά την οποία δεν μπορεί να μένει κάποιος στάσιμος και αμετακίνητος στην ‘σωστή’ θέση του, χωρίς την ευλογημένη 'περιέργεια' που κινεί το σύμπαν.
Χωρίς τη μαΘΗΤΕΙΑ, έχουμε σκέτη οίηση – έστω και σε «ανοδική ηλικία»...
Αλλιώς, τι το θέλουμε το παρελθόν στο κάτω κάτω;!...

Αρκετά αναλωθήκαμε όμως – έτσι κι αλλιώς οι παρα-νοήσεις πάνε σύννεφο στο διαδίκτυο, εμείς θ' αποτελούσαμε εξαίρεση;...

Εις ό,τι με αφορά, κλείνω εδώ γιατί αισθάνομαι και 'κουρασμένη' από την έλλειψη ουσίας, και βαθύτατα προσβεβλημένη: είναι πολύ ευτελές και θλιβερό, μία τιμητική ‘απόδοση’ να εκλαμβάνεται ως ‘ταπεινωτική’ και να επισύρει μάλιστα τόσο ανοίκειους χαρακτηρισμούς...
Πράγματι, «για όνομα του Θεού, δηλ.»!!!

Συγνώμη, λοιπόν: «αέναο μαθητή των κορυφών» δεν έπρεπε να σε προσφωνήσω!
Ν’ αφήσουμε στην ησυχία τους και τους κορυφαίους - να ΕΙΝΑΙ κορυφαίοι, και χωρίς την έγκρισή μας.

- Καλημέρα και στην Μέριλ

- Καλό Σ/Κ σε όλους τους φίλους συνταξιδιώτες :)

markos A said...

Μένω κατάπληκτος από την έκταση αυτής της "διένεξης", με στενοχωρεί πραγματικά!
Πολύ λυπηρό για ανθρώπους ουσίας, όπως εσείς.
Και μη θεωρήσετε ότι παίρνω το μέρος του ενός ή του άλλου, λέγοντας ότι δε βλέπω το λόγο για τέτοια "ανάφλεξη" εκ του μη όντος!

Συγχωρέστε μου την παρέμβαση, το κάνω επειδή είστε και οι δύο πολύ αξιόλογα άτομα, και σπανίζουν αυτά.

Χαιρετώ όλους τους συνταξιδιώτες

the_return said...

Μάρκο εγώ μένω κατάπληκτος από το ότι εκλαμβάνεις ως "διένεξη" κάτι που είναι απλά διαφωνία...

Πού το στηρίζεις αυτό; σε ποιο από τα παρατιθέμενα μέρη των σχολίων θα μπορούσες να ανεύρεις αυτό που αποκαλείς ...δραματικά "διένεξη";

Κοίτα Νανά μου, μην το "ζαλίζουμε" το θέμα.
Αν εσύ αισθάνεσαι "μαθήτρια", καλώς. μπράβο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι και oι άλλοι μπορούν ή πρέπει να αισθάνονται έτσι.

Κρίνω ότι είναι απλά μια άτσαλη φράση και αδόκιμη, και ειλικρινά δεν υπάρχει λόγος να το συνεχίζουμε.

Προσωπικά δεν είμαι μαθητής κανενός, αν εσύ είσαι, μπράβο σου, καλά κάνεις, αλλά είναι κάτι που αφορά ΕΣΕΝΑ, όχι τους άλλους.

Δεν μπορείς να το επιβάλλεις και στους άλλους δηλαδή να νοιώθουν έτσι, γιατί απλούστατα και οφθαλμοφανέστατα δεν ισχύει! Τι να κάνουμε δηλαδή.

Όσο για τα άλλα, εγώ είπα ξεκαθάρα ότι διδάσκεσαι μέχρι να πεθάνεις,επομένως οι διαπιστώσεις σου σε αυτό το θέμα είναι όπως καταλαβαίνεις "εν ου παικτοίς", και στο κάτω κάτω μπορείς να αναφερθείς συγκεκριμένα.

Αλλά ουδέν πιο επίφοβο από το συγκεκριμένο, μάλλον.

Ναι μεν,γηράσκει αεί διδασκομένος κανείς ,όχι όμως με τον τρόπο που εννοείς.

Γιατί όσο και αν δεν το καταλαβαίνεις εκεί έχουμε σκέτη "οίηση" και όχι προσωπική δημιουργία.

Η ποίηση είναι αλλουνού παπά ευαγγέλιο, σφάλλει κανείς αν νομίζει ότι μπορεί να είναι ποιητής φοιτώντας...και ...μαθητεύοντας (και είπαμε άλλο πράγμα να διδάσκεσαι περιστασιακά από εδώ και από εκεί).

Η θέση του καθηγητή, απλά, είναι κενή.

markos A said...

Καλημέρα Νανά και φίλοι

Ε, τι να πω, αγαπητέ Ριτέρν... τη διαφωνία που κλιμακώνεται με επικθετικότητα και, στο τελευταίο σχόλιο, με απαξιωτική ειρωνία, επιεικώς την χαρακτηρίζω "διένεξη".
Δεν επιθυμώ να επανέλθω, απλά δεν ήθελα να νομίσεις ότι δεν σου απαντώ.
Ελπίζω να έχει καταλαγιάσει η "παρεξήγηση".

Και στο "Γκρο Πλαν" Νανά, είναι καταπληκτική η δεινότητά σου στο να αναμιγνύεις το φανταστικό στις οικείες "καθημερινές υποθέσεις", η δύναμη των συνηθισμένων λέξεων σε αριστοτεχνική πλοκή. Εξαιρετικό!
Πολύ ταιριαστό και με τον Κάφκα που προηγήθηκε.

Καλή εβδομάδα σε όλους

the_return said...

Μάρκο, θα ήθελα να πω ότι και οι οξείες διαφωνίες ανάμεσα σε ανθρώπους που εκτιμούν ο ένας τον άλλον είναι στο πρόγραμμα. Αυτό δεν σημαίνει ...διένεξη, ή ακόμα και απλή παρεξήγηση. Μπορεί βέβαια να μετέχει και ένα ποσοστό ηλεκτρονικής θυμαπάτης . Θα ήθελα να ξεκαθαρίσω ακόμα (αν είναι αναγκαίο κάτι τέτοιο) πως κάποιες έντονες αποφορές στο λόγο ποτέ δεν αφορούν και δεν μπορούν εξ αντικειμένου να αφορούν τον συνομιλητή ή την συνομιλήτρια (για όνομα του θεού δηλαδή) και ότι η Νανά είναι ιδιαζόντως καλή φίλη όπως πάντα.
Και ακόμα κάποιες φορές είναι λογικό να υπάρξουν φαινομενική επιθετικότητα και φαινομενικότερη ακόμα ειρωνεία (αν υπάρχουν) σε μια απάντηση ποτέ όμως κατ'ανθρώπων αλλά κατ'απόψεων. Αλλά "αποσύρονται" κάποια στιγμή πιθανώς μαζί με έναν μάλλον αχρείαστο διάλογο εν συνόλω.

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...