Sunday, January 24, 2010

Amedeo Modigliani ~ ο μποέμ 'πρίγκηπας'

Amedeo Clemente Modigliani
Λιβόρνο, 12 Ιουλίου 1884 - Παρίσι, 24 Ιανουαρίου 1920

Να εστιάζεις, να αφοσιώνεσαι, να πειθαρχείς

Ο ζωγράφος και δάσκαλός του Γκουλιέλμο Μικέλι τον συμβούλεψε να μαθητεύσει δίπλα στους ιμπρεσιονιστές, πάνω απ' όλα όμως να σπουδάσει τα μεγάλα έργα του παρελθόντος. Κι αυτός τον άκουσε και φεύγοντας από το Λιβόρνο περιπλανήθηκε στην Ιταλία - πέρασε αρκετές φορές από τη Βενετία, πήγε στην Φλωρεντία, ταξίδεψε στη Ρώμη και στο Νότο - για να βρεθεί τελικά στο Παρίσι, όπου έγραψε την τραγική όσο και ιδιοφυή ιστορία του, ως ένας από τους σημαντικότερους ζωγράφους (του 20ού αιώνα τουλάχιστον).
"Η μαθητεία τού νεαρού Αμεντέο Κλεμέντε Μοντιλιάνι", μας λέει ο Κριστιάν Παριζό, συγγραφέας τής ογκώδους βιογραφίας "Μοντιλιάνι, η ζωή και το έργο του", "ξεκίνησε στα 14 του χρόνια, όταν άρχισε να παρακολουθεί με πάθος τα μαθήματα του Μικέλι. Από τότε δεν έπαψε να προσπαθεί να αποδείξει στον εαυτό του, στην οικογένειά του και στους φίλους του ότι ήταν ικανός να γίνει αυτό που εν τέλει έγινε."
Από την καλλιτεχνική του εφηβεία στη σκιά των επιφανών συναδέλφων του (επηρεάστηκε από τον Τουλούζ Λοτρέκ, μέχρι που ο Σεζάν τον έκανε να αλλάξει πολλές από τις απόψεις του) ώς την κατάκτηση του εντελώς προσωπικού του στιλ, που χαρακτηρίστηκε από την ιδιαίτερη επιμονή του στα διαστρεβλωμένα με χάρη πορτρέτα και τα άπειρα γυμνά.


Ο Παριζό δίνει με επιτυχία το μέγεθος της τραγικότητας στην θλιμμένη ζωή του, ως παρισινού μποέμ και καταραμένου καλλιτέχνη.
Δεν είναι τυχαίο πως τον αποκαλούσαν Μοντί, το οποίο συνηχεί στα γαλλικά με τη λέξη "maudit" (καταραμένος), περιγράφοντάς τον ως τον άνθρωπο που ζούσε με το οινόπνευμα και το χασίς, τον έρωτα και την ποίηση, στα ατελιέ τού Μονπαρνάς και της Μονμάρτρης.
(Στην πρώτη από αυτές τις δύο συνοικίες συνάντησε στα 26 του τον πρώτο σοβαρό έρωτα της ζωής του: την ρωσίδα ποιήτρια Αννα Αχμάτοβα (2 σκίτσα της, στο σλάιντ), που ήταν τότε 21 χρόνων και είχε μόλις παντρευτεί. Ο έρωτάς τους κράτησε ένα χρόνο, αφού τα βίαια ξεσπάσματα του ζωγράφου την ανάγκασαν να επιστρέψει στη συζυγική εστία.)
Το 1917 θα γνωρίσει την γαλλίδα φοιτήτρια Ζαν Εμπυτέρν.
Στις 29 Νοεμβρίου του 1918 απέκτησαν την πρώτη (και μοναδική) κόρη τους.
Η δεύτερη δεν έμελλε να γεννηθεί ποτέ - αφού η Ζαν αυτοκτόνησε πηδώντας από τον 5ο όροφο του πατρικού της, σχεδόν 9 μηνών έγκυος, μόλις 2 μέρες μετά τον θάνατο του Αμεντέο.

Tα περισσότερα έργα που πωλήθηκαν όσο ζούσε, δεν του απέφεραν παρά μερικές δεκάδες φράγκα - ξοδεύονταν αμέσως στις γνωστές (κατα)χρήσεις του...
Τον Νοέμβρη του 2003, η 'ξαπλωμένη γυμνή' του, πωλήθηκε προς 26.887.500 δολάρια.
Επίσης, πορτρέτο που απεικονίζει - κατά τον τρόπο του - τον Mάριο Bάρβογλη πωλήθηκε το 1988 έναντι 2 δις δρχ. "Nέος χρόνος, μια καινούργια ζωή αρχίζει", έγραψε κάτω απ' το σχέδιο με μολύβι - μια πρωτοχρονιά που πέρασαν μαζί.

Τόσο η ζωγραφική του όσο και τα γλυπτά του, εξακολουθούν να προκαλούν τον θαυμασμό αλλά την αρνητική κριτική - όπως την πρώτη μέρα που, κοινό και κριτικοί, είδαν έργα του σε έκθεση που η αστυνομία έκλεισε σε λίγες ώρες.
Ο πρόωρος θάνατός του, το θυελλώδες ταμπεραμέντο του, οι ερωτικές περιπέτειές του, η 'έκλυτη' ζωή στους δρόμους του Παρισιού και το σχετικό 'σκοτάδι' στον κόσμο της τέχνης κατά τη διάρκεια της ζωής του, είναι ο συνδυασμός που μετέτρεψε τον Modigliani σε νεωτεριστικό ρομαντικό κλισέ - γεγονός που επισκιάζει φορές την αξία του έργου του, που τον κατέταξε στις εξέχουσες θέσεις των καλλιτεχνών του 20ού αιώνα.
Τέλος, δεν πρέπει να ξεχνάμε, πως οι επιρροές και οι ιδέες του είναι αναπόσπαστα δεμένες με τα μεγάλα γεγονότα της εποχής του (τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τον λιμό στην Ιταλία, την Ρώσικη Επανάσταση, την διάδοση του Μαρξισμού, την έκρηξη του Μοντερνισμού κ.λπ.)
Έφυγε σαν σήμερα πριν από 90 χρόνια, εξαντλημένος από την φτώχεια, την υπερκόπωση και την υπερβολική χρήση αλκοόλ και ναρκωτικών.
Η 15μηνη κόρη του - είχε πάρει το όνομα της μητέρας της: Ζαν -
υιοθετήθηκε από την αδελφή τού Αμεντέο, στην Φλωρεντία. Ενήλικη, έγραψε κι εκείνη μία σημαντική βιογραφία για τον πατέρα της: "Μοντιλιάνι, ο άνδρας και ο μύθος".

Όλα τα έργα του Modigliani, λεπτομερής βιογραφία του και πολλοί σύνδεσμοι με τα μουσεία που φιλοξενούν πίνακές του, και ενδιαφέρουσες πληροφορίες.

10 comments:

roadartist said...

Το σκεφτόμουν μέρες να ανεβάσω αφιέρωμα σήμερα για τον Μόντι, αλλά δεν είχα χρόνο τις τελευταίες μέρες καθόλου. Τελικά οκ ανέβασες εσύ :)) Και τόσο πολύ καλό!!
Ο καταραμένος ζωγράφος, με την ταραχώδη ζωή.. ιδανική για ταινία! Πολλοί υποστηρίζουν πως η τραγική ζωή του ήταν η αιτία της μετέπειτα φήμης του..

voul-voul said...

Υπέροχο ταξίδι, Νανά ! σ' ευχαριστώ πολύ

οι γνωστές, μακρόστενες φιγούρες του Μοντιλιάνι από μικρή με ξένιζαν.
όταν πλησιάσεις το έργο ενός δημιουργού εξοικειώνεσαι με την Τέχνη και τον εκάστοτε περίγυρό της.

εδώ πρέπει να μελετήσω, ευτυχώς είναι ακόμα μια καλή Κυριακή

Μια ζεστή καλημέρα σε όλους τους επισκέπτες της "Άμμου" :)

onlysand said...

ΧΑΜΙΝΑΚΙ :)

...όπως κι εσύ 'ανέβασες' τον υπέροχο Καββαδία σου (και μου ...ακύρωσες το ποστ του Φλεβάρη - έτσι γίνεται ...μεταξύ ομόχνωτων, είναι χαρά αυτό!...:)

όσο για τον Μοντιλιάνι: ναι, κι εγώ κάπου 'ανάμεσα' βρίσκομαι, αναποφάσιστη...
Ο καλλιτέχνης ήταν ο μύθος του, τελικά;... Αλλά, τότε, 'πετάμε' τις κακουχίες και τα ξενύχτια; τις αμφιβολίες και τις διαψεύσεις του; όλο τον 'πυρετό' του δημιουργού;
Άραγε, την ΔΙΑΛΕΞΕ αυτή την ζωή; κι αν ήταν μόνο ένας μέθυσος τοξικομανής αλήτης, κάτι δεν θα είχαμε 'χάσει';
δεν ξέρω, αναρωτιέμαι...

Ταινία, πάντως, έχει γυριστεί - με τον Άντι Γκαρσία στον επώνυμο ρόλο. Δεν την έχω δει, αλλά και δεν άκουσα τα καλύτερα ;)
Την μουσική της προσπαθώ από χθες το πρωί να 'ανεβάσω' - να δω, αν σήμερα θα μου κάνει τη χάρη το gcast... ;Ρ

onlysand said...

VOUL-VOUL :)

όλα είναι θέμα οπτικής και διάθεσης - όντως, αν 'πλησιάσεις' τα έργα τέχνης, κερδίζεις από την αύρα του δημιουργού (όποια κι αν είναι/ήταν η ζωή του - που, ίσως, καλύτερα να μην την γνωρίζουμε... Και πάλι, αναρωτιέμαι...;)

πάρε τον χρόνο σου, Βουλίτσα - ναι, είναι ακόμα μια καλή Κυριακή ;)

Καλή εβδομάδα σε όλους τους φίλους
(σε ...πρόλαβα;!...;)

markos A said...

Καλημέρα, Νανά

εξαιρετική παρουσίαση, θα μου πεις το αντίθετο θα ηταν... έκπληξη :)

Αλήθεια είναι δύσκολο να πούμε, ότι θα ήταν το ίδιο "αναγνωρισμένος" ως καλλιτέχνης, αν δεν είχε αυτό το τραγικό τέλος.
Οπωσδήποτε όμως, το ταξίδι στην Τέχνη είναι πάντα συναρπαστικό!

Καλή εβδομάδα σε όλους τους φίλους συνταξιδιώτες

eraser said...

Βιβλίο ολόκληρο γράφεις, Νανά !
εξαιρετική δουλειά

Είχα διαβάσει κάπου, πως η άσχημη υγεία του ήταν αυτή που τον οδήγησε στη ζωγραφική. Από 15 χρόνων έπασχε από φυματίωση.
Αυτό για τον προβληματισμό σας, αν μιλάμε για τον καλλιτέχνη ή τον άνθρωπο επειδή είχε αυτό το τραγικό τέλος.

Ζεστές καλημέρεεεςςς σε όλους! ;)

ερμία said...

Αν και μπορεί να φανεί παράξενο, ο Μοντιλιάνι θεωρείται οτι ανήκει στην ευρύτερη οικογένεια των κυβιστών αλλά με σοβαρές προσωπικές αποκλίσεις.. Περισσότερο έχει επηρεαστεί απο τον γλύπτη Μπρανκούζι που ενω κι αυτός συνδέεται με τους κυβιστές,στην ουσία παρέμεινε ένας ατομικιστής και στη πράξη απέρριπτε τη κυβιστική «επανάσταση».Δεν κομμάτιαζε δηλαδή την ενότητα της εικόνας για να την επανασυνδέσει σε ελεύθερη σύνθεση, αγωνιζόταν να φτάσει στην ουσία των πραγμάτων, αθώα και απαλλαγμένα απο την υποκειμενική ερμηνεία.
Αυτή η σχολαστική αναζήτηση της απλότητας οδήγησε τελικά τον Μοντιλιάνι στην επιτήδευση , μεσα απο την εξεζητημένη κομψότητα των μορφών του. Η επίδραση του Μπρανκούζι πάνω του ήταν τέτοια που πείστηκε να στραφεί και στη γλυπτική για ένα μικρό χρονικό διάστημα. Πριν δε να κατασταλάξει στη «φιλοσοφία» του Μπρανκούζι, ταλαντευόταν καιρό ανάμεσα στις συγκρουόμενες επιδράσεις απο τον Γκωγκέν και τον Σεζάν (τελικά ο Σεζάν υπερίσχυσε αλλά μέσω του Μπρανκούζι). Τον ιδιαίτερο αυτό μανιερισμό του (τα μακρουλά πρόσωπα,τα καμπυλόγραμμα και τις αποχρώσεις της ώχρας), ο Μοντιλιάνι τον εξέληξε τη τελευταία δεκαετία της ζωής του και τον κράτησε μέχρι το τέλος του..
Η κουβέντα βέβαια προχώρησε και στη ζωή του και στο τέλος του..Ποιός ξέρει τους δαίμονές του..Κάπου διάβασα πως μελετούσε τον Νίτσε απο τα πρώτα χρόνια των σπουδών του στη Φλωρεντία. Αν το συνδέσω με την εμμονή του οτι η καλλιτεχνική δημιουργικότητα περνάει μέσα απο την ανυπακοή στα πάντα (έχει άδικο άραγε;), ίσως καταλάβω γιατί πάντα άγγιζε την άκρη των περιθωρίων παρά τα μέσα της «σελίδας» του..
Καλησπερούδια, και ευχές, και φιλιά

onlysand said...

MARKO & ERASER

σας ευχαριστώ για την ‘επίσκεψη’ και την εν γένει ...συνοδοιπορία :)

Όπως και να ’χει, η Τέχνη μάς ανοίγει άπειρους ορίζοντες – ασχέτως ...αιτιών και αφορμής :)

Μάρκο, σ’ ευχαριστώ και για τον θαυμάσιο Κάμμινγκς – ‘μείζονα λυρικό’ κατά τον Έζρα Πάουντ, πειραματιστή-μοντερνιστή κατά τους κριτικούς... Ζήτημα οπτικής και διάθεσης – μακριά από ειδικούς και τις ...ετικέτες τους
(στον ‘κήπο’, εντός των ημερών ;)

να έχετε ένα όμορφο ξημέρωμα

onlysand said...

ΕΡΜΙΑ !

είσαι θησαυρός (ΚΑΙ γνώσεων)

Πραγματικά, πολύ διαφωτιστική η αναφορά σου στον κυβισμό (σε σχέση με τον Μοντιλιάνι) – πόσο μάλλον που σε κριτική του έργου του, σχεδόν ποτέ δεν αναφέρεται αυτή η ‘αλληλεπίδραση

π.χ., ο Ζαν Κοκτώ έλεγε πως οι ΚΑΜΠΥΛΕΣ γραμμές του, συχνά τόσο λεπτές και αχνές ώστε να μοιάζουν σαν φαντάσματα γραμμών, κινούνται με την ευκαμψία και την χάρη σιαμέζικης γάτας, χωρίς να κινδυνεύουν ποτέ να γίνουν παχιές ή αδέξιες. Και αν στο τέλος τα μοντέλα του αρχίζουν να μοιάζουν μεταξύ τους, αυτή η ομοιότητα δεν είναι άλλο παρά το πρόσχημα του ζωγράφου για να επιβεβαιώσει την εικόνα που έχει στο μυαλό του. Και δεν εννοούμε μια πραγματική απτή εικόνα, αλλά το μυστήριο της ίδιας του της ιδιοφυίας.

Όσο για τον Νίτσε, βέβαια: μαζί με τον Μπωντλαίρ, βρίσκονταν από νωρίς κάτω απ’ το μαξιλάρι του...

Φιλιά πολλά ευχαριστώ, Χρωματιστή ανεξάντλητη :)

Α, ναι: υλογημένη η ‘ανυπακοή’ ! ;)))

onlysand said...

στην τελευταία σειρά 'δραπέτευσε' το ε -

Για άλλη μια φορά: Ευλογημένη η ανυπακοή, λοιπόν

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...